Najwy\u017csz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozleg\u0142ego Przedg\u00f3rza Sudeckiego, b\u0119d\u0105c\u0105 najbardziej charakterystycznym elementem w krajobrazie Dolnego \u015al\u0105ska, jest Masyw \u015al\u0119\u017cy. Mimo niezbyt du\u017cej wysoko\u015bci (718 m n.p.m.) Masyw \u015al\u0119\u017cy wyrasta z okolicznych r\u00f3wnin kulminacj\u0105 przesz\u0142o 500 m. wysoko\u015bci. Samotne po\u0142o\u017cenie g\u00f3ry stawia j\u0105 w rz\u0119dzie najwspanialszych punkt\u00f3w widokowych. Wysoko wypi\u0119tzona charakterystyczna sylwetka \u015al\u0119\u017cy, w postaci zalesionego sto\u017cka, g\u00f3ruj\u0105cego nad Nizin\u0105 \u015al\u0105sk\u0105, cz\u0119sto ton\u0105ca w chmurach i mg\u0142ach robi zawsze pot\u0119\u017cne wra\u017cenie. Podkre\u015bla je jeszcze wieniec znacznie ni\u017cszych, zalesionych wzniesie\u0144 otaczaj\u0105cych \u015al\u0119\u017c\u0119 od wschodu i po\u0142udnia. Od p\u00f3\u0142nocy Masyw \u015al\u0119\u017cy graniczy z R\u00f3wnin\u0105 Wroc\u0142awsk\u0105, od zachodu z R\u00f3wnina \u015awidnick\u0105, od po\u0142udnia z Kotlin\u0105 Dzier\u017coniowsk\u0105. Od po\u0142udniowego-wschodu opisywany Masyw \u0142\u0105czy si\u0119 ze Wzg\u00f3rzami Niemcza\u0144sko-Strzeli\u0144skimi. Masyw \u015al\u0119\u017cy mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy wyra\u017ane cz\u0119\u015bci.<\/p>\n
Najwy\u017csza \u015al\u0119\u017ca (718 m n.p.m.) wraz z s\u0105siednimi Wie\u017cyc\u0105 (415 m n.p.m.), Gozdnic\u0105 (316 m n.p.m.) i Stoln\u0105 (371 m n.p.m.) wznosi si\u0119 pomi\u0119dzy Sob\u00f3tk\u0105 a Prze\u0142\u0119cz\u0105 T\u0105pad\u0142a. Od po\u0142udnia otaczaj\u0105 \u015al\u0119\u017c\u0119 p\u00f3\u0142kolem\u00a0 druga co do wysoko\u015bci kulminacja g\u00f3ra Radunia (573 m n.p.m.) wraz ze \u015awierczyn\u0105 (411 m n.p.m.) i ci\u0105gn\u0105cym si\u0119 na pd- wsch. od prze\u0142\u0119czy S\u0142upickiej pasmem Wzg\u00f3rz Olesze\u0144skich. Na pd-zach. od\u00a0 Raduni oddzielone Prze\u0142\u0119cz\u0105 J\u0119drzejowick\u0105\u00a0 ci\u0105gnie si\u0119 pasmo niewielkich Wzg\u00f3rz Kie\u0142czy\u0144skich, z kulminacj\u0105 Szczytnej (466 m n.p.m.). Ogl\u0105dana\u00a0 z wi\u0119kszej odleg\u0142o\u015bci \u015al\u0119\u017ca przypomina wygas\u0142y wulkan. Jednak jej przesz\u0142o\u015b\u0107 geologiczna\u00a0 z wulkanem nie ma nic wsp\u00f3lnego, bowiem g\u00f3ra powsta\u0142a w wyniku chemicznego wietrzenia ska\u0142, g\u0142\u0119boko pod powierzchni\u0105 Ziemi. Na skutek ruch\u00f3w g\u00f3rotw\u00f3rczych i dzia\u0142ania warunk\u00f3w atmosferycznych, zwietrzelina powoli by\u0142a usuwana, ods\u0142aniaj\u0105c najbardziej odporne ska\u0142y. O pewnego rodzaju przesz\u0142o\u015bci wulkanicznej mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 w przypadku Wie\u017cycy, Gozdnicy i Stolnej, kt\u00f3re cz\u0119\u015bciowo zbudowane s\u0105 ze ska\u0142 wulkanicznych. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce ich wyp\u0142yni\u0119cie nast\u0105pi\u0142o nie na powierzchni, ale g\u0142\u0119boko pod wod\u0105. W okresie zlodowacenia ca\u0142y obszar wok\u00f3\u0142 \u015al\u0119\u017cy pokryty by\u0142 l\u0105dolodem, jedynie sam wierzcho\u0142ek wystawa\u0142 ponad jego powierzchni\u0119. Masyw \u015al\u0119\u017cy nale\u017cy do ciekawszych w regionie, je\u015bli chodzi o r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 buduj\u0105cych go ska\u0142.\u00a0 Znajdziemy tutaj m in. du\u017ce ilo\u015bci serpentynitu, gabro buduj\u0105ce g\u0142\u00f3wny wierzcho\u0142ek Masywu, a tak\u017ce granity. Panuje tutaj specyficzny mikroklimat charakteryzuj\u0105cy sie du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 opad\u00f3w i najwi\u0119ksz\u0105 w Europie ilo\u015bci\u0105 burz. W 1988 powo\u0142ano do \u017cycia \u015al\u0119\u017ca\u0144ski Park Krajobrazowy. Swym zasi\u0119giem obejmuje on, opr\u00f3cz Masywu \u015al\u0119\u017cy i Raduni, tak\u017ce Wzg\u00f3rza Olesze\u0144skie, Kie\u0142czy\u0144skie oraz Ja\u0144sk\u0105 G\u00f3r\u0119. Na jego terenie znajduj\u0105 si\u0119 cztery rezerwaty (jeden archeologiczny i trzy florystyczne) oraz zesp\u00f3\u0142 przyrodniczo-krajobrazowy \u201eSkalna\u201d. Najbogatszy pod wzgl\u0119dem botanicznym jest rezerwat \u201e\u0141\u0105ka Sulistrowicka\u201d w pobli\u017cu wsi Sulistrowiczki, gdzie dzi\u0119ki sprzyjaj\u0105cym warunkom naturalnym ro\u015bnie ponad 230 gatunk\u00f3w ro\u015blin, w tym wiele chronionych. Warto wymieni\u0107 pe\u0142nika europejskiego, kosa\u0107ca syberyjskiego, go\u017adzika pysznego, a tak\u017ce wyst\u0119puj\u0105ce w kilku gatunkach mieczyki, goryczki i turzyce. Wierzcho\u0142ek Raduni obj\u0119ty jest ochron\u0105 w ramach rezerwatu \u201eG\u00f3ra Radunia\u201d. Jego zasi\u0119g wyznacza poziomica 500 m, a chronione s\u0105 tutaj ro\u015bliny kserotermiczne, rosn\u0105ce na glebie powsta\u0142ej z serpentynit\u00f3w. Na szczeg\u00f3lna uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 paprocie serpentynitowe (zanokcica klinowata), lilie z\u0142otog\u0142\u00f3w oraz kilka gatunk\u00f3w storczyk\u00f3w.\u00a0 Najwi\u0119kszym rezerwatem jest \u201eG\u00f3ra \u015al\u0119\u017ca\u201d. Rezerwat ten zosta\u0142 utworzony 1954 r. w celu ochrony walor\u00f3w krajobrazowych, licznych zabytk\u00f3w archeologicznych oraz fragmentu lasu li\u015bciastego z pi\u0119knymi okazami buk\u00f3w, jawor\u00f3w i wi\u0105z\u00f3w. Przez teren rezerwatu prowadzi kilka szlak\u00f3w turystycznych, schodz\u0105cych si\u0119 na wierzcho\u0142ku \u015al\u0119\u017cy.\u00a0 W Masywie \u015al\u0119\u017cy po\u0142o\u017cony jest Rezerwat Archeologiczny w B\u0119dkowicach, stworzony w miejscu pozosta\u0142o\u015bci grodu z VIII \u2013 XIII w . Wsp\u00f3lczesna aran\u017cacja przedstawia drewniane chaty, bram\u0119 wjazdow\u0105 oraz cmentarzysko kurhanowe. \u015al\u0119\u017ca wywodzi sw\u0105 nazw\u0119 od s\u0142owia\u0144skiego wyrazu \u201e\u015bl\u0105g\u201d czyli wilgo\u0107. Od nazwy g\u00f3ry osiad\u0142e tu plemiona przyj\u0119\u0142y nazw\u0119 \u015al\u0119\u017can, a potem ca\u0142a kraina dzi\u015b nazwana \u015al\u0105skiem. Monumentalny i tajemniczy Masyw \u015al\u0119\u017cy od pradawnych czas\u00f3w s\u0142u\u017cy\u0142 cz\u0142owiekowi za schronienie, a z biegiem czasu sta\u0142 si\u0119 miejscem, gdzie odbywa\u0142y si\u0119 obrz\u0119dy kultowe naszych przodk\u00f3w. \u015awiadcz\u0105 o tym do dzisiaj zachowane na \u015al\u0119\u017cy, Raduni i Wie\u017cycy fragmenty kamiennych wa\u0142\u00f3w kultowych, a tak\u017ce spotykane na kamieniach znaki \u201eX\u201d – pochy\u0142ego krzy\u017ca, b\u0119d\u0105ce symbolem kultu solarnego. S\u0105 to prymitywne, cz\u0119sto szcz\u0105tkowe fragmenty rze\u017ab. Szczyt \u015al\u0119\u017cy by\u0142 od prehistorycznych czas\u00f3w \u015bwi\u0119tym miejscem kultu boga s\u0142o\u0144ca, o czym \u015bwiadcz\u0105 dobrze zachowane rze\u017aby kultowe. Z budowli znajduj\u0105cych si\u0119 na szczycie g\u00f3ry nale\u017cy wymieni\u0107\u00a0 kaplic\u0119 Nawiedzenia NMP z 1852 r. schronisko im. R. Zamorskiego zbudowane w 1908 r.,budynek telewizyjnej stacji nadawczej, krzy\u017c milenijny postawiony w 2000 r., \u017celbetonow\u0105 wie\u017c\u0119 widokow\u0105 z przepi\u0119kna panoram\u0105 ca\u0142ych Sudet\u00f3w z okresu II wojny \u015bwiatowej stoj\u0105ca na kra\u0144cu szczytowym Ska\u0142 Zb\u00f3jnickich oraz XIII-wieczne mury zamkowe. Z dawnego \u015al\u0119\u017ca\u0144skiego O\u015brodka Kultowego pozosta\u0142y ruiny kamiennego wa\u0142u kultowego o wysoko\u015bci oko\u0142o 70 cm, dwa \u015awi\u0119te \u0179r\u00f3d\u0142a, oraz granitowa rze\u017aba kultowa nied\u017awied\u017a zwany tak\u017ce dzikiem.<\/p>\n
Radunia (573 m n.p.m.) stanowi drugi co do wielko\u015bci szczyt Masywu \u015al\u0119\u017cy. G\u00f3ra zbudowana jest z serpentynit\u00f3w z domieszk\u0105 magnetytu, kt\u00f3re powoduj\u0105 wysok\u0105 anomali\u0119 magnetyczn\u0105, szczeg\u00f3lnie na szczytowych ska\u0142kach. Szczyt Raduni obj\u0119ty jest ochron\u0105 rezerwatow\u0105 \u201eG\u00f3ra Radunia\u201d. Znajduje si\u0119 tutaj monumentalny wa\u0142 kultowy, obejmuj\u0105cy g\u0142\u00f3wny wierzcho\u0142ek i grzbiet na pd-wsch. od szczytu o d\u0142. 1780 m. Widoczny wa\u0142 otacza\u0142 sanktuarium ksi\u0119\u017cyca. S\u0105 te\u017c tu \u015bwi\u0119te \u017ar\u00f3d\u0142a, G\u0142\u0119bokie oraz Srebrnik. Na szczycie g\u00f3ry znajduje sie polana z blokami serpentynitu i ograniczonym widokiem na G\u00f3ry Sowie. Przez Raduni\u0119 przebiega niebieski szlak turystyczny z Prze\u0142\u0119czy T\u0105pad\u0142a przez Wzg\u00f3rza Olesze\u0144skie do Jordanowa.<\/p>\n
Wie\u017cyca (415 m n.p.m.) zbudowana jest z amfibolit\u00f3w. Rosn\u0105 tu kar\u0142owate d\u0119by. Od p\u00f3\u0142nocy prowadzi na szczyt kr\u00f3tkie (oko\u0142o 650 m ) lecz strome podej\u015bcie z Prze\u0142\u0119czy pod Wie\u017cyc\u0105. Tu\u017c pod szczytem na pn.- wsch. Od wierzcho\u0142ka zachowa\u0142y si\u0119 relikty kamiennego wa\u0142u kultowego. Na szczycie stoi wie\u017ca widokowa o wysoko\u015bci 15 m, udost\u0119pniona do zwiedzania. Przez szczyt przebiega \u017c\u00f3\u0142ty szlak turystyczny z Sob\u00f3tki na \u015al\u0119\u017c\u0119.\u00a0 Z zachodniej strony zboczem trawersuje czarny szlak archeologiczny.<\/p>\n
Wzg\u00f3rza Olesze\u0144skie to oko\u0142o sze\u015bciokilometrowe pasmo niewysokich wzg\u00f3rz, zbudowanych z serpentynitu, ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 na pn-wsch od Raduni, wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Masywu \u015al\u0119\u017cy.<\/p>\n
Najpopularniejszymi punktami startu wycieczek s\u0105, po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142nocnych zboczach masywu, Sob\u00f3tka\u00a0 oraz Prze\u0142\u0119cz T\u0105pad\u0142a po przeciwleg\u0142ej stronie\u00a0 \u015al\u0119\u017cy gdzie znajduje parking.<\/p>\n
Sie\u0107 szlak\u00f3w turystycznych w Masywie \u015al\u0119\u017cy jest g\u0119sta, a uzupe\u0142niaj\u0105 j\u0105 liczne \u015bcie\u017cki dydaktyczne. Rze\u017aby kultowe oznaczone znakiem solarnym uko\u015bnego krzy\u017ca wykonane z granitu\u00a0 \u015bl\u0119\u017ca\u0144skiego w latach 1300-400 pne. w okolicy \u015al\u0119\u017cy mo\u017cna zobaczy\u0107:<\/p>\n
– Dzik zwany te\u017c nied\u017awiedziem, na szczycie \u015al\u0119\u017cy obok ko\u015bcio\u0142a,<\/p>\n
– Posta\u0107 z ryb\u0105 lub te\u017c panna z ryb\u0105, przy szlaku czerwonym na p\u00f3\u0142nocnym stoku \u015al\u0119\u017cy,<\/p>\n
– Nied\u017awied\u017a, przy drodze \u015al\u0119\u017can obok postaci z ryb\u0105,<\/p>\n
– Grzyb lub tu\u0142\u00f3w mnicha, ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Anny w Sob\u00f3tce,<\/p>\n
– Mnich, przy drodze z Sob\u00f3tki do DW \u201ePod Wie\u017cyc\u0105\u201d, za parkingiem,<\/p>\n
– Kolumna Sob\u00f3tcza\u0144ska bez symboli uko\u015bnego krzy\u017ca w Muzeum \u015al\u0119\u017ca\u0144skim,<\/p>\n
Znaki solarne uko\u015bnego krzy\u017ca znajduj\u0105 si\u0119 ponadto na kamieniach i ska\u0142kach.<\/p>\n
Poza tym istniej\u0105 te\u017c granitowe rze\u017aby lw\u00f3w roma\u0144skich z IX-XII w, z kt\u00f3rych jeden\u00a0 wmurowany jest w przypor\u0119 Ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Jakuba w Sob\u00f3tce, drugi stoi przy Ko\u015bciele \u015aw. Anny, a dwa inne le\u017c\u0105 przed wej\u015bciem do pa\u0142acu w G\u00f3rce. Polecam zdobycie \u015al\u0119\u017cy szlakiem \u017c\u00f3\u0142tym. Z Prze\u0142\u0119czy pod Wie\u017cyc\u0105 obok schroniska Pod Wie\u017cyc\u0105\u00a0 prowadzi szlak \u017c\u00f3\u0142ty na g\u00f3r\u0119 Wie\u017cyca. Na g\u00f3rze jest wie\u017ca widokowa. Tu szlak schodzi do Prze\u0142\u0119czy D\u0119bowej. Id\u0105c dalej dochodzi do \u017c\u00f3\u0142tego, czerwony szlak i oba prowadz\u0105 przez Rozdro\u017ce Pod Kamiennym Krzy\u017cem, dochodz\u0105 do granic Rezerwatu G\u00f3ry \u015al\u0119\u017ca. Dalej szlaki prowadz\u0105 pod g\u00f3r\u0119 do schroniska na \u015al\u0119\u017cy. Sam szczyt jest jeszcze troch\u0119 wy\u017cej, gdzie znajduje si\u0119 wie\u017ca widokowa. Zej\u015b\u0107 mo\u017cna szlakiem niebieskim w kierunku Rozdro\u017ca Bialskiego. Dalej do\u00a0 niebieskiego szlaku\u00a0 dochodzi szlak czarny, kt\u00f3ry prowadzi do Prze\u0142\u0119czy pod Wie\u017cyc\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Najwy\u017csz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozleg\u0142ego Przedg\u00f3rza Sudeckiego, b\u0119d\u0105c\u0105 najbardziej charakterystycznym elementem w krajobrazie Dolnego \u015al\u0105ska, jest Masyw \u015al\u0119\u017cy. Mimo niezbyt du\u017cej wysoko\u015bci (718 m n.p.m.) Masyw \u015al\u0119\u017cy wyrasta z okolicznych r\u00f3wnin kulminacj\u0105 przesz\u0142o 500 m. wysoko\u015bci. Samotne po\u0142o\u017cenie g\u00f3ry stawia j\u0105 w rz\u0119dzie najwspanialszych punkt\u00f3w widokowych. Wysoko wypi\u0119tzona charakterystyczna sylwetka \u015al\u0119\u017cy, w postaci zalesionego sto\u017cka, g\u00f3ruj\u0105cego nad […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":76,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"onecolumn-page.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-171","page","type-page","status-publish","czr-hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=171"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/171\/revisions\/172"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/76"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}