{"id":9226,"date":"2024-09-25T18:19:59","date_gmt":"2024-09-25T16:19:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/?p=9226"},"modified":"2024-09-26T17:35:18","modified_gmt":"2024-09-26T15:35:18","slug":"kreta-1-2-09-2024","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/2024\/09\/25\/kreta-1-2-09-2024\/","title":{"rendered":"Kreta 01-02.09.2024"},"content":{"rendered":"

Po przesz\u0142o rocznej przerwie wracamy z Dorotk\u0105 na Kret\u0119. Tym razem b\u0119dziemy penetrowa\u0107 \u015brodkow\u0105 i wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wyspy. Najwi\u0119ksz\u0105 z greckich wysp od p\u00f3\u0142nocy oblewa Morze Krete\u0144skie, a od po\u0142udnia Libijskie. Nad Krete\u0144skim b\u0119dziemy bazowa\u0107, a nad Libijskie udamy si\u0119 podczas wycieczki do podziurkowanego klifu, ale to opisz\u0119 p\u00f3\u017aniej. Wspomn\u0119 tylko, \u017ce Kreta to wyspa o zr\u00f3\u017cnicowanym krajobrazie. G\u00f3ry, jaskinie, w\u0105wozy, \u017cyzne r\u00f3wniny, urocze wsie schowane w g\u00f3rskich dolinach, zatopione w oliwnych gajach, monastyry, minojskie miasta, czy wsp\u00f3\u0142czesne aglomeracje. Wysp\u0119 najlepiej jest zwiedza\u0107 wypo\u017cyczaj\u0105c samoch\u00f3d co te\u017c uczynili\u015bmy przylatuj\u0105c do Heraklionu. Po odebraniu auta wyruszamy na krete\u0144sk\u0105 przygod\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Jedziemy\u00a0 ponad 40 km do Bali, ciekawa nazwa, ale nie ma zwi\u0105zku z Indonezyjsk\u0105 wysp\u0105, jest to po prostu Bali-Kreta.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Miejscowo\u015b\u0107 roz\u0142o\u017cona nad trzema, niewielkimi zatoczkami, a jej naturalnym pi\u0119knem s\u0105 otaczaj\u0105ce j\u0105 klify i g\u00f3ry.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Le\u017cy na miejscu staro\u017cytnego Astale i portu Axus.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dawna rybacka wioska z czasem przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w uroczy, nadmorski kurort. Wybrany przez nas apartament (stara willa) mie\u015bci\u0142 si\u0119 na ko\u0144cu \u00a0Bali.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Po\u0142o\u017cony na wzg\u00f3rzu, oferowa\u0142 widoki z obszernego tarasu na zatoki,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

miasteczko i niewielki port,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

a z drugiej strony na morze i g\u00f3ry.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rodzinnym obiektem zarz\u0105dza przesympatyczny starszy pan Dimitris, kt\u00f3ry bardzo interesowa\u0142 si\u0119 naszymi wycieczkami.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mamy szcz\u0119\u015bcie wybieraj\u0105c kwatery na Krecie. W ubieg\u0142ym roku, spali\u015bmy na p\u0142askowy\u017cu Omalos i tam r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielka hotelu bra\u0142a czynny udzia\u0142 w naszym pobycie na wyspie. Cz\u0119sto podpowiada\u0142a, co warto zobaczy\u0107 i jak dojecha\u0107 do danego miejsca. \u015amieli\u015bmy si\u0119 z Dorotk\u0105, \u017ce codziennie przy kolacji musieli\u015bmy zdawa\u0107 relacj\u0119 z ka\u017cdego dnia. B\u0119d\u0105c na Krecie warto wybra\u0107 ma\u0142e hotele, pensjonaty bo w\u00f3wczas ma si\u0119 bezpo\u015bredni kontakt z Krete\u0144czykami, kt\u00f3rzy s\u0105 bardzo mili i us\u0142u\u017cni. Co do samego apartamentu, to by\u0142 wyposa\u017cony we wszystko czego dusza pragnie. Wystr\u00f3j typowo Grecki, salon z aneksem kuchennym, sypialnia, \u0142azienka i ogromny taras widokowy.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Po zakwaterowaniu wyruszamy na rekonesans Bali.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia po greckim \u015bniadaniu jedziemy „naszym” samochodem do Matali.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Przed przylotem na Kret\u0119 sporz\u0105dzili\u015bmy lu\u017an\u0105 list\u0119 miejsc, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy zobaczy\u0107. I jednym z nich jest s\u0142ynny klif. Po drodze zahaczamy o Moni Arkadiou, kt\u00f3ry jest usytuowany na p\u0142askowy\u017cu na p\u00f3\u0142nocno-zachodnich zboczach g\u00f3r Ida, na wysoko\u015bci 500 m n.p.m. Droga do klasztoru wije si\u0119 mi\u0119dzy zielonymi wzg\u00f3rzami i delikatnie pnie si\u0119 w g\u00f3r\u0119. Najs\u0142ynniejszy monastyr wyspy,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

rozs\u0142awiony jest przez tragiczne wydarzenia z 8 listopada 1866 r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dramatyczna historia, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 podczas obrony klasztoru przed tureckim okupantem sprawi\u0142a, \u017ce Arkadi dla Krete\u0144czyk\u00f3w jest pomnikiem m\u0119cze\u0144stwa i walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Blisko tysi\u0105c os\u00f3b min. kobiety i dzieci, nie mog\u0105c utrzyma\u0107 pozycji zamkn\u0119li si\u0119 w prochowni i wysadzili w powietrze.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Po dw\u00f3ch dniach Turcy zdobyli \u015bwi\u0105tyni\u0119. Okupacja Turk\u00f3w przynios\u0142a rewolucj\u0119 krete\u0144sk\u0105. Zdobycie klasztoru przez Osman\u00f3w zamiast sukcesu paradoksalnie sta\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkiem ko\u0144ca panowania tureckiego na wyspie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sama data powstania klasztoru, nie jest dok\u0142adnie znana.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zgodnie z podaniami ludowymi obiekt powsta\u0142 w V wieku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Historycy natomiast sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 do wersji m\u00f3wi\u0105cej, \u017ce zosta\u0142 wzniesiony w XIV w. Za\u0142o\u017cycielem Arkadi mia\u0142 by\u0107 mnich Arkadiusz, o czym m\u00f3wi\u0105 odnalezione dokumenty.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Monastyr rozkwit\u0142 za czas\u00f3w panowania Wenecjan.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W sercu zespo\u0142u klasztornego umiejscowiony jest dwunawowy ko\u015bci\u00f3\u0142 o koronkowej fasadzie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015awi\u0105tynia zbudowana w 1587 r., uwa\u017cana jest za jeden z najpi\u0119kniejszych weneckich zabytk\u00f3w na wyspie. Drewniany ikonostas pochodzi z XX w, poniewa\u017c poprzedni zosta\u0142 zniszczony w czasie walki z Turkami.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 otaczaj\u0105 kamienne zabudowania z wysklepionymi kru\u017cgankami,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

dawne cele otaczaj\u0105ce z trzech stron dziedziniec.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bilet wst\u0119pu kosztuje 3 euro. Zostawiamy za sob\u0105 majestatyczn\u0105 budowl\u0119<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

i kierujemy si\u0119<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

ku po\u0142udniu wyspy.\"\"<\/p>\n

Nad morzem Libijskim, nad zatok\u0105 Messara umiejscowiona jest niewielka wioska, znana z poczt\u00f3wkowego, podziurawionego klifu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Matala ma fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wy\u017c\u0142obione w klifie jaskinie<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

w okresie rzymskim i chrze\u015bcija\u0144skim by\u0142y u\u017cywane jako grobowce.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wed\u0142ug mitologii greckiej to na tutejszej pla\u017cy Zeus wyp\u0142yn\u0105\u0142 na brzeg w przebraniu byka, nios\u0105c Europ\u0119 na grzbiecie. Jednak to najnowsza historia rozs\u0142awi\u0142a Matal\u0119, a sta\u0142o si\u0119 to dzi\u0119ki hipisom, kt\u00f3rzy w latach 60 i 70 tych szukali dla siebie alternatywnego stylu \u017cycia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zaadaptowali wydr\u0105\u017cone w klifie groty. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 skalnych jaski\u0144<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

ma „pokoje”, okna, schody co wskazuje, \u017ce by\u0142y u\u017cywane jako pomieszczenia mieszkalne. Mo\u017cna te\u017c spotka\u0107 na \u015bcianach malunki.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zwiedzanie klifu kosztuje 2 euro.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ka\u017cdego roku w czerwcu, na pla\u017cy odbywa si\u0119 trzydniowy festiwal – Matala Music Festival. Jednym zdaniem Matala to ma\u0142y, malowniczy kurort z lazurow\u0105 wod\u0105, tawernami, sklepikami z pami\u0105tkami i mn\u00f3stwem ludzi. Wypijamy w kawiarence mro\u017con\u0105 kaw\u0119 i ruszamy w dalsz\u0105 drog\u0119. Zosta\u0142y nam jeszcze do zwiedzenia dwa wykopaliska. Pierwszym jest Fajstos,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

oddalone od Matali oko\u0142o 10 km. Drugie co do wielko\u015bci miasto minojskiej Krety wznosi si\u0119 na wzg\u00f3rzu,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

co daje pogl\u0105d na rozleg\u0142\u0105 dolin\u0119 Messara, oraz na g\u00f3ry Ida, z najwy\u017cszym szczytem Psiloritis.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pod wzgl\u0119dem architektonicznym budowla przypomina sw\u00f3j odpowiednik w Knossos.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wok\u00f3\u0142 rozleg\u0142ego dziedzi\u0144ca znajduj\u0105 si\u0119 liczne pomieszczenia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wiele z nich pe\u0142ni\u0142o rol\u0119 magazyn\u00f3w,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

gdzie trzymano dobra przeznaczone nie tylko do konsumpcji, ale g\u0142\u00f3wnie na handel.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pa\u0142ac otacza\u0142o miasto minojskie z w\u0105skimi uliczkami i poprzylepianymi do siebie domostwami.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Po wej\u015bciu na tren pa\u0142acu naszym oczom ukazuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim ruiny drugiego pa\u0142acu posadowionego na pozosta\u0142o\u015bciach pierwszego. Pierwszy wybudowany ok. 1900 r. p.n.e. uleg\u0142 zniszczeniu w wyniku trz\u0119sie\u0144 ziemi 200 lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ruiny obu pa\u0142ac\u00f3w nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na siebie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zwiedzaj\u0105c Fajstos uwag\u0119 zwracaj\u0105 monumentalne schody b\u0119d\u0105ce zachodnim wej\u015bciem do pa\u0142acu i du\u017cy centralny dziedziniec.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Uwag\u0119 przyci\u0105gaj\u0105 te\u017c pitosy – ogromne dzbany z gliny,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

s\u0142u\u017c\u0105ce do przechowywania oliwy i innych d\u00f3br,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

za nimi zobaczy\u0107 mo\u017cna szcz\u0105tki wcze\u015bniejszego pa\u0142acu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Na terenie wykopalisk odnaleziono r\u00f3\u017cne przedmioty o wyrafinowanych formach, kt\u00f3re s\u0105 eksponowane w muzeum archeologicznym w Ir\u00e1klionie. Najs\u0142ynniejszym z owych artefakt\u00f3w jest tajemniczy dysk z Fajstos. Tekstu z dysku nie uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d odczyta\u0107, biegnie on spiralnie od \u015brodka ku brzegowi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ciekawe miejsce, kt\u00f3re warto odwiedzi\u0107 b\u0119d\u0105c w okolicy.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ostatnim przystankiem na dzisiejszej trasie jest Gortyna.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Spektakularne ruiny umiejscowione s\u0105 mi\u0119dzy pag\u00f3rkami na \u017cyznym terenie poro\u015bni\u0119tym gajami oliwnymi doliny Mesaryjskiej. Obszar ten zamieszkany by\u0142 ju\u017c od 300 roku p.n.e., jednak dopiero upadek cywilizacji minojskiej wp\u0142yn\u0105\u0142 na rozw\u00f3j miasta. Czasy \u015bwietno\u015bci Gortyny przypadaj\u0105 na okres rzymski, kiedy to Rzymianie ustanawiaj\u0105 j\u0105 now\u0105 stolic\u0105 Krety.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W\u00f3wczas to, wed\u0142ug badaczy miasto liczy\u0142o oko\u0142o 300 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, co \u015bwiadczy\u0142o o wielko\u015bci metropolii. W I w. naucza\u0142 tu przyjaciel i ucze\u0144 \u015bw. Paw\u0142a – Tytus, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 patronem wyspy.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W 796 r miasto nawiedzi\u0142o pot\u0119\u017cne trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zniszczy\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w. Kres istnieniu Gortyny po\u0142o\u017cy\u0142 najazd Saracen\u00f3w w 828 r, po kt\u00f3rym ju\u017c nigdy nie podnios\u0142a si\u0119 z upadku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Obecnie mo\u017cna zwiedza\u0107 uporz\u0105dkowana cz\u0119\u015b\u0107 stanowiska.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Nad terenem wykopaliskowym dominuj\u0105 ruiny wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej bazyliki Agios Titos z VI w.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wok\u00f3\u0142 rozrzucone s\u0105 kolumny i kapitele.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Nieopodal widniej\u0105 resztki rzymskiego odeonu – teatru muzycznego.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

To staro\u017cytne miasto najbardziej znane jest z „Wielkiej Inskrypcji”, najstarszego kodeksu prawnego, odkrytego w Europie. Kamienne p\u0142yty z wyrytymi prawami i obowi\u0105zkami mieszka\u0144c\u00f3w miasta, pochodz\u0105ce z V w. p.n.e.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kodeks jak na owe czasy by\u0142 niezwykle post\u0119powy. Regulowa\u0142 m. i. n. sprawy cywilne i rodzinne – od ma\u0142\u017ce\u0144stw i rozwod\u00f3w, przez kwesti\u0119 wychowywania dzieci, a\u017c do adopcji i praw dziedziczenia. Uwzgl\u0119dniono w nim te\u017c prawa kobiet, dzi\u0119ki czemu wiemy, \u017ce mia\u0142y one w Gortynie du\u017co lepsz\u0105 pozycj\u0119 ni\u017c w innych miastach – pa\u0144stwach. Zawiera\u0142 te\u017c przepisy dotycz\u0105ce w\u0142asno\u015bci, czy praw niewolnik\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

I tu mitologia grecka ma swoje podania. Mianowicie wspomina, \u017ce Gortyn\u0119 upatrzy\u0142 sobie m. i. n.\u00a0 Zeus. Przywi\u00f3d\u0142 tu fenick\u0105 ksi\u0119\u017cniczk\u0119 Europ\u0119, gdzie w cieniu platana skonsumowali sw\u00f3j zwi\u0105zek. Owocem ich mi\u0142o\u015bci by\u0142o trzech syn\u00f3w: Minos (w\u0142adca Krety i Knossos), Radamantys (w\u0142adca Fajstos) i Sarpedon (w\u0142adca Malii). By\u0142y te\u017c inne harce, Demeter i Jazona, tyle mitologia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Za ogrodzeniem<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

i po drugiej stronie szosy, znajduje si\u0119 pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 wykopalisk, nie zorganizowana.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Budowle s\u0105 w bardzo z\u0142ym stanie,<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

bez opis\u00f3w, porozrzucane w oliwkowym gaju.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Szkoda, bo Gortyna by\u0142a na tyle du\u017cym i interesuj\u0105cym miastem, \u017ce warto by by\u0142o odkry\u0107 reszt\u0119 jej zabytk\u00f3w. Obydwa stanowiska archeologiczne – Fajstos i Gortyna s\u0105 biletowane. Koszt to 4 euro, parkingi s\u0105 darmowe.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W obydwu miejscach znajduj\u0105 si\u0119 knajpki, gdzie mo\u017cna zje\u015b\u0107 obiad i uzupe\u0142ni\u0107 p\u0142yny. Wracamy do Bali. Po szybkim od\u015bwie\u017ceniu idziemy na kolacj\u0119 odkrywaj\u0105c pobliskie tawerny.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

cdn…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po przesz\u0142o rocznej przerwie wracamy z Dorotk\u0105 na Kret\u0119. Tym razem b\u0119dziemy penetrowa\u0107 \u015brodkow\u0105 i wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wyspy. Najwi\u0119ksz\u0105 z greckich wysp od p\u00f3\u0142nocy oblewa Morze Krete\u0144skie, a od po\u0142udnia Libijskie. Nad Krete\u0144skim b\u0119dziemy bazowa\u0107, a nad Libijskie udamy si\u0119 podczas wycieczki do podziurkowanego klifu, ale to opisz\u0119 p\u00f3\u017aniej. Wspomn\u0119 tylko, \u017ce Kreta to wyspa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,12],"tags":[22,130],"class_list":{"0":"post-9226","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gory","8":"category-pozostale-gory","9":"tag-gory","10":"tag-kreta","11":"czr-hentry"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9226"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9309,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9226\/revisions\/9309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.piotrp.com.pl\/example.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}